|
Terwijl Ger zich druk maakte met het opnieuw en anders stutten van de steven en het voorschip (dit omdat het laatste ijzer onder het vlak verwijdert moet worden en de steven klaargemaakt wordt voor vernieuwing), kostte het Jelle een hele morgen om staander 6 aan bakboord pas te maken. Bijna pas bleek er bruinrot in het hout te zitten. Deze was voor niest gemaakt. ’s Middags werd de tweede pas gemaakt en geplaatst. De ronding aan de binnenkant moet nog met de bolle schaafmachine in model gebracht worden. Johan en Albert zijn gestart met het verwijderen van de twee laatste zitters ,waarbij moet worden vermeld dat het een ramp was om de bb zitter te verwijderen zo vast als deze zat ,toen de zaak was verwijderd zijn ze begonnen met de gedeelde liggers pas te maken en de bb ligger ligt inmiddels op zijn plek. Henk en Wiegman hebben de bevestigingsgaten van de mastbank voorgeboord en daarna 4 draadeinden en 14 fredbouten in de mastbank gedraaid en deze daarmee met het zeilwerk verenigd. Dit koste ons een hele ochtend en spierpijn in de armen van het draaien. Daarna zijn we begonnen met het verwijderen van het bb berghout dit moet in delen gebeuren anders komt hij niet los ,ongeveer de helft is nu verwijderd. volgende week gaan we hier mee verder.
Het verwijderen van een aantal staanders uit de SB kant van het vooronder bleek moeilijker dan verwacht. Ook hierin veel werk en maar langzaam resultaat. Ligger 6 is geplaatst. De vrij zware ligger is, na wat bijschaven, uiteindelijk vast gemaakt op z’n plaats. Daarna volgen natuurlijk de bijbehorende staanders. De staanders liggen en klaar. Zo scheelt het nu veel werk met wat er vorig jaar voorjaar tot aan de zomer is klaargemaakt aan zitters en staanders. Het lukte ook om staander 6 pas te maken en te plaatsten. Alhoewel opgemerkt moet worden dat de staander nog een beetje in de lijn van de andere staanders en zitters gebracht moet worden. Dat kan volgende week nog wel even met de bolle schaaf. Alles is natuurlijk weer in de tjet. De donderdagploeg heeft een behoorlijke kick ervaren door het plaatsen van de mastbank. Na veel voorzorgmaatregelen, om tijdens de regen en wind door te kunnen werken, kon het zware stuk hout eindelijk op z’n plaatst gelegd. Uiteindelijk paste alles perfect en werd ‘de mastkoker als een warme jas omsloten’, zoals Wiegman het formuleerde. Ook hier weer zorgvuldig voorbehandelen van afgedekte en opgesloten delen met teer. De mastbank is vastgezet op de mastkoker. Volgende week wordt hij definitief vastgezet. Nu moet het geheel eerst drogen voordat het volgende week geschuurd ook in de ‘tjet’ gezet wordt. De aanhangwagen met hout is gelost en het ligt allemaal keurig te wachten totdat wij er de kielbalk, de voorsteven en een ligger in het vooronder en een inhout van gaan maken. Er kwamen nota bene 2 Urkers op bezoek en die waren behoorlijk onder de indruk van het hout in het achterschip en de mastbank. Wilt u ook eens komen kijken? Van harte welkom! We zijn op het depot geweest om hout uit te zoeken. En ja, we hebben hout gevonden en uitgezocht (!) voor: De voorsteven, de kielbalk, de scheg, een boegband en de ligger voor in het vooronder. Verder hebben we de plaats waar de mastbank komt schoongemaakt en ingesopt met carbolineum (het moet natuurlijk wel voor plaatsing nog met teer voorbewerkt worden). We zijn bezig geweest met het verwijderen van de boegband voorin. Dat kan volgende week verder. Tot slot nog bezig geweest om ligger 6 pas te maken. Volgende week moet deze nog iets zakken (vlak moet nog iets afgeschaafd) voordat hij echt past en geplaatst kan worden. Allereerst een zeil gespannen aan bb van de Botter om aan de mastbank te kunnen werken. De mastbank heeft nu de gewenste zeeg aan de dekzijde (bolling).Omdat de bovenkant van het zeilwerk totaal vlak is (dat was ook de oude mastbank ) kunnen we aan de onderzijde van de mastbank geen zeeg schaven (holling)omdat de mastbank dan niet op het zeilwerk zou passen sluit niet meer aan op het aanlegvlak. Later kan middels een afwerk lat toch het gewenste beeld van een zeeg in het vooronder gecreëerd worden . Volgende week de uitsparing rond de mastkoker pas maken en dan kunnen we mastbank passen . Zitter 4 is door Johan en Albert pasgemaakt en bevestigd. Nieuwe Vrijwilliger In de afgelopen week mochten wij een nieuwe vrijwilliger begroeten en wel Albert van Veen, woonachtig op Urk en zeer enthousiast. Hartelijk welkom Albert. Staander 4 is pasgemaakt op ligger 4. Deze ook weer in de slof vastgezet met een extra nagel in de ligger. De beide zwaardbolders zijn van gaten voorzien en worden in de komende weken als het ware geïmpregneerd op speciale wijze. Ook is aan bakboords zijde de zwaardbolder en de (oude) dekenpoten schoongemaakt en opnieuw in de ‘tjet’ gezet. Aan de voorzijde zijn we begonnen met het maken van de mal voor de voorsteven. Dit omdat in de komende week geschikt hout gezocht gaat worden voor steven en kielbalk. Zitter 4 SB is pasgemaakt, het hout voor de mastbank opgehaald en het laatste stuk mastbank verwijderd. Daarna volgde het schoonmaken van het nieuwe hout en op breedte zagen. Er is een mal gemaakt om de exacte plaats van de mastkoker uitsparing te bepalen. Daarna is de nieuwe mastbank op maat gezaagd en is de ruwe uitsparing voor de mastkoker uitgezaagd en gebeiteld. Komende week volgt de uitsparing en kan de nieuwe mastbank pasgemaakt . Steeds meer nieuw hout in het achterschip Dat is het gevoel wat we steeds meer krijgen bij de aanblik van het achterschip. In de afgelopen week is staander 4 aan SB bovenop ligger 4 geplaatst. Bovendien is zitter 4 aan BB pas gemaakt. Deze kan in de komende week weer worden geplaatst. Dit laatste is geen eenvoudig karwei vanwege de beperkte ruimte waarbinnen het meten kan plaatsvinden om de benodigde zwei aan te brengen. De grote zwaardbolder aan SB is ook aangepakt. De resten lijm van de restauratie en bruine lijnolie zijn verwijdert en het geheel is geschuurd en in de tjet gezet, evenals de nog goede dekenpoten aan SB. Kijk maar eens even naar de foto’s. Ook de moeite waard van het bekijken is de overzichtstekening van het achterschip waarop duidelijk wordt dat het geheel steeds nieuwer wordt. Wat daar bruin ingekleurd is, is nieuw hout. Het witte moet nog vervangen of geplaatst worden. Ja, dat schiet behoorlijk op. Nog steeds ligt er veel werk te wachten en kunnen we wel meer helpende handen gebruiken. Om de voet van staander 4 aan SB vast te pinnen op de ligger hebben we er een nagel ingeslagen. Dit omdat verbinding van de onderkant niet kan en het de moeite waard is om het hout ook hier extra vast te zetten. Zo ook bij de voet van de dekenpoten 5 aan beide zijden. Deze nagel was 30 cm lang en is helemaal tot in het achterste waterschot vastgeslagen. Er is de afgelopen week weer hard gewerkt. Zo is ligger twee met de twee daarbij behorende staanders, en zijn de drie naastgelegen zitters geplaatst. Vanwege alle werkzaamheden is de botter daarna flink schoongemaakt en alles lekker weer in de ‘tjet’ gezet. Bij de donderdagploeg was Johan er weer! Johan welkom! Hij mag nog geen zwaar werk doen dus is hij begonnen met een mooie trap waardoor de ouderen onder ons wat gemakkelijker in de botter kunnen klimmen. Ook is de donderdagploeg begonnen met het verwijderen van de waterkering (waterbalk) en ter hoogte van deze plek het dek doorzagen van boord naar boord ,vervolgens met het verwijderen van de dek planken .Onder deze dek planken kwam een, voor een groot gedeelte verrotte mastbank vandaan. Deze mastbank heeft men kunnen verwijderen tot aan de plaatsen aan BB en SB waar de mastbank op de krommers van het zeilwerk rust. Op deze plek zit de mastbank met zware pennen verbonden met de krommers. Deze zijn nog niet los gekregen dus op dit moment is de mastkoker helemaal vrij en ziet men aan BB en SB nog 2 stukken mastplank van ongeveer 50 x 50 cm. Ook is begonnen met het uitmeten van ligger vier in het achterschip (rood in de tekening). Er is weer veel werk gedaan! Wat zouden we moeten zonder deze geweldige vrijwilligers. De teams raken steeds beter op elkaar ingespeeld.
De zitter 2 aan bb hetzelfde verhaal en zitter 1 aan bb werd nieuw gemaakt want die ontbrak nog. De ligger 2 werd weer op z’n plaatst gelegd. Volgende week kan dit alles worden afgerond en geplaatst. Vervolgens is het volgende team weer verder gegaan met de staanders 4 aan bb aan sb. De ligger was al verwijdert, nu volgden de staanders. Deze zijn ook weg en de ligger 4 ligt nu op blokjes en is zover mogelijk afgetekend. Volgende week kan er dus veel vastgemaakt worden en ligger 4 pasgemaakt.
Het nieuwe hout is het oude duidelijk aan het verdringen. Kijk maar eens even op de foto’s (zie het men). De tekening geeft weer aan in bruin wat nieuw is tot nu toe. Temperatuur daalt in tegenstelling tot het tempo. ‘’s Ochtends was het af en toe nog behoorlijk koud, maar naarmate de dag vorderde en het zonnetje zich af en toe liet zien, werd het een stuk aangenamer. Voor wat betreft het gedane werk was het geen obstakel. Eigenlijk hebben we nog nooit zoveel kunnen doen. De ligger twee (we tellen steeds vanaf het achterste waterschot van het Bun naar achter) is pas gemaakt en ligt op z’n plaats. Vanwege de weinige ruimte naast de ligger voor de zitters 1 en 2 aan bak- en stuurboord hebben we besloten om eerst alles pas te maken. Wanneer dat helemaal klaar is gaan we alles vastmaken. Naast de ligger zijn ook pasgemaakt de bij de ligger behorende staanders 1 aan bak- en stuurboord en bovendien zitter 1 aan stuurboord. Nu moeten er hier dus nog drie zitters pas gemaakt worden. Liggers 4 is intussen ook verwijdert. De staanders hiervan (waarschijnlijk later toegevoegd of verandert) gaan we terugbrengen in de oorspronkelijk staat zoals we dit ook bij de liggers 1 tot en met 3 zien. Op de laatste foto’s is nu duidelijk te zien dat het nieuwe hout het oude aan het verdringen is. Een prachtig proces, vooral wanneer je beseft hoeveel werk het allemaal kost. Het einde van de vernieuwing van de spanten in het achterschip komt in zicht!
Vanaf nu verschijnt er steeds een tekening met een bovenaanzicht van het achterschip bij de foto’s.’ Ongelukkige val In de afgelopen week werden opgeschrikt door het bericht dat Johan van der Belt met z’n fiets is gevallen. Het sleutelbeen heeft hij helaas op twee plaatsen gebroken. Erg voor Johan en erg voor ons want nu lijkt de donderdagploeg vertraging op te lopen. We moeten even met elkaar zien hoe we dit oplossen. Afgelopen week is er toch weer veel werk verzet. Zo is het berghout aan stuurboord ter hoogte van de zwaardplank vastgezet. We kregen een compliment van Harold (van scheepswerf De Hoop uit Workum) voor de spanten (hij had de foto’s op de site bekeken). Daar zijn we natuurlijk zeer blij mee. Jullie begrijpen dat z’n compliment enorm motiverend werkt. O, ja, is er misschien iemand die na het horen van het verhaal over Johan, er iets voor voelt om ons te gaan helpen? Neem gerust even contact op! Onze inspanningen boeken resultaat en de kring breidt verder uit. Na de goede voorbereiding van vorige week hebben we nu ligger 1 kunnen plaatsen. Het voordeel is dat ongeveer alles klaar ligt. Dus, de spanten hoeven eigenlijk alleen nog maar pas op de plaats gemaakt te worden. Dat is niet altijd eenvoudig. Soms vraagt het veel tijd om de ‘zwei’ er goed in te krijgen. Na de plaatsing schaven we met een bolle of holle schaaf het spant in de lijn van het schip (moet op de foto nog gebeuren). Zoals bekend is hebben we in het voorjaar vooral zitters, liggers en staanders gemaakt. Deze zijn in de tussentijd door lijnolie en behandeling in de stoombak (tegen verrotting e.d.) donker verkleurd. Daardoor zijn soms de aangebrachte nummers niet goed meer te lezen. Het was voor Cor dan ook een hele klus om al deze spanten uit te zoeken en er met hamer en beitel het bijbehorende nummer in te beitelen. Nu hebben we het geheel weer goed overzichtelijk op een rijtje. De donderdagploeg heeft een enorme zaag klus geklaard. Voor de nieuwe zwaarden - vrienden van de Kamper botterstichting zullen deze voor ons maken – moest het hout klaargemaakt worden en naar kampen gebracht. Dit is nu gebeurt en de kamper vrienden kunnen nu aan de slag. Geweldig dat ze hieraan mee helpen. Zo hebben we straks in het voorjaar twee nieuwe zwaarden klaarstaan wanneer de UK 12 te water gaat. We kunnen haast niet wachten, maar daarvoor moeten we eerst volgende week weer verder… De herfstvakantie ‘In de afgelopen week was het herfstvakantie. Dat was voor Stichting Urker Botter een enorme meevaller want dat betekende dat enkele vrijwilligers vier dagen achter elkaar aan de UK 12 wilden werken. Op sommige dagen waren we daardoor met een flinke groep op de Botter aan het werk. Terwijl het werk aan de Zeven Provinciën momenteel stil ligt, klonk er op- en rondom de Botter het geluid van o.a. schaven, boren, hamerslag en kettingzaag. Er is dan ook veel gedaan. Om te beginnen zijn achter elkaar de dekenpoten nr. 5 van bakboord en stuurboord geplaatst. Daarna zijn de staanders van ligger 3 pas gemaakt en geplaatst. De ligger 6 vraagt om extra aandacht en ligt nu opnieuw gezaagd klaar om pas te maken. Aan het einde van de week is nog ligger nr. 1 gesloopt. De nieuwe ligt inmiddels klaar om pas gemaakt te worden als de stalen pennen met de haakse slijptol verwijdert zijn. Al met al een zeer bedrijvige week, met extra ontwikkelingen op het gebied van het restauratieteam. Afgelopen woensdag is op de bestuursvergadering het voorstel van de vrijwilligers, om een werkgroep UK 12 op te richten, aangenomen. Dat betekent dat er vanaf nu een werkgroep UK 12 bestaat. Leden van de werkgroep zijn alle vrijwilligers die aan de UK 12 werken. Hun taak is het adviseren van het bestuur in het maken van keuzen w.b.t. materiaal en originaliteits-niveau, en het daadwerkelijk restaureren van de UK 12 met af en toe begeleiding en inhuren van professionele scheepsbouwers. Het was niet alleen hard-, maar ook met veel plezier werken aan de UK 12. Om te voorkomen dat de vrijwilligers elke dag de soms lange afstanden (tot 1,5 uur) moesten rijden lag de UK 114 naast de Batavia (zie ook de foto’s op de foto site). Daarop was voldoende ruimte om te verpozen en te slapen. Al met al een leuke en zeer productieve week.’ Veel werk verzet De dekenpoot die Johan en Wiegman vorige week perfect geplaatst hadden is verder vastgezet en het moet gezegd worden: hij staat er werkelijk prachtig in! Mooi staaltje vakmanschap. Vervolgens is de staander nr. 6 verwijdert om de ligger 6 ook pas te kunnen maken. Dit was een behoorlijke klus en intussen werd ligger 6 in eerste maten gezaagd. Toen er dan ook ruimte was zijn we begonnen met het pas maken van ligger 6. De reeds klaar liggende staander 6 bleek van SB en aangezien SB nr. 6 nog niet gemaakt was, begon men ook daar mee. Aan het eind van de dag kwamen ook Riekus en Bert nog even langs om te komen kijken hoe het er voorstond. Leuk zo’n bezoek. Je ervaart toch even een stukje belangstelling. Ligger 6 lag op z’n plaats, maar er moest nog veel afgezaagd worden om hem te laten zakken op de kimgangen en het oude vlak. De ploeg van de volgende dag is er mee verder gegaan, maar zonder succes. Er zit veel werk in het meten en schaven. Wanneer dan uiteindelijk blijkt dat er te weinig ‘vlees’ over blijft dan is het een hard gelag om zo’n groot stuk hout toch te moeten afkeuren. Volgende week gaan we tijdens de herfstvakantie meerder dagen naar de werf. Hopelijk hebben we dan meer succes.’ Zitter 4 en dekenpoot 4 aan bakboord geplaatst Het was een beetje vreemde dag. ’s Ochtends liep alles eigenlijk vrij voorspoedig, behalve dan dat Ger en Dirk er niet waren. In de morgen zijn we aan de slag gegaan met zitter 4 aan Aan het eind van de middag hebben we nog de proppen in het waterschot afgekort, geschuurd en in het geheel weer in de lijnolie gezet, alsmede de nieuw geplaatste zitter 4. Intussen was Cor al een tijd bezig met het verwijderen van de bouten uit de dekenpoot 4 aan stuurboord. Johan en Wiegman hebben deze enkele weken geleden al nieuw gemaakt en kan nu pas gemaakt en geplaatst. Eén van de bouten blijkt nu achter de zwaardklamp te zitten. Dus moet ook de zwaardklamp los. Die moet toch vervangen worden want hij is gescheurd, maar het kost wel extra werk. Een echte herfstdag vandaag, in de regenbuien naar Lelystad en s’ middags zowat uit de kleren gewaaid door de stormwind die tussen de smederij en de botter door kwam gijpen. Ondanks de wind en de regen zijn we toch lekker opgeschoten vandaag. Eerst hebben we staander 4 bakboord ten grofste uitgezaagd en de aanwezige gaten opgevuld met rondhout uiteraard in de lijm. Vervolgens hebben we de zwaardklamp aan stuurboordzijde losgehaald, dit viel nog niet mee. Bij het breedste gedeelte van de zwaardklamp, bestonden de bevestigingsmiddelen uit rvs draadeinden met opgelaste kop, en door de kleine spoed moest men veel omwentelingen draaien om de draadeinden eruit te krijgen. Het woei tijdens deze werkzaamheden zo hard dat de ladder , zeker als er niemand opstond, omwaaide, ik heb dan ook collega Wiegman, als rots in de branding, bereid gevonden om me zo dicht mogelijk bij de botter te houden. Daarna hebben we ( ondanks bruislijmproppen) dekenpoot 4 stuurboord losgehaald en verwijdert, hebben we de nieuwe dekenpoot hiervoor pasgemaakt en met drie bouten op de plaats vastgezet, het geheel zag er goed uit. De zwaardklamp SB is niet gescheurd doch wel wat beschadigt, we moeten even zien of we deze vernieuwen of dat hij nog opgeknapt kan worden. Eigenlijk valt hij nog best mee. Dirk Bakker nieuwe vrijwilliger! Stichting Urker Botter heeft een nieuwe vrijwilliger. Dirk Bakker is vanaf afgelopen week vrijwilliger bij de twee teams die aan de slag zijn bij de restauratie van de UK 12. We zijn erg blij met de komst van Dirk en geven aan dat we nog meer vrijwilligers kunnen gebruiken. We hebben het midden waterschot, tussen voor- en achter waterschot geplaatst. Vervolgens hebben we het schot definitief aan de lijfhouten kunnen bevestigen. In het (oude) vlak is een tijdelijke bevestiging aangebracht. Het staat goed in de lijnolie en ziet er goed uit. Het steekt aan beide zijden nog iets uit, maar dit wordt later pasgemaakt. Door deze actie kunnen we nu de deken zagen en aanbrengen. Dit is een behoorlijke klus en vraagt ook weer de nodige kennis. Immers, we moeten rekening houden met benodigde keernagels (om doorlekken te voorkomen) en de afmetingen van de nieuw te plaatsen trog. We hebben ook ligger nr. 3 (gerekend vanaf het achterste waterschot) bijna pas op de plaats. De laatste dekenpoot van stuurboord ligt inmiddels klaar om geplaatst te worden en de laatste spanten van het achterschip kunnen nu ook afgemaakt worden. Staander nr. 5 aan bakboord is grof gereed gemaakt. Dat betekent dat hij op de plaats pas gemaakt kan worden en vervolgens afgerond, geschaafd en geschuurd wordt. Vanwege de vele klaarliggende staanders, zitters en liggers, is alles gescheiden in bakboord en stuurboord. Vorige week hebben we, samen met Joret, onze 1e zelfgemaakte zitter geplaatst. Daar zijn we met z'n allen best trots op! In de afgelopen week hebben we gewerkt aan het pasmaken van ligger nr. 3 (vanaf het achterste waterschot). Deze is nagenoeg pas en we hopen deze volgende week te plaatsen en te bevestigen aan de nieuwe kimgangen en het oude vlak. Ook hebben we - ondanks wat perikelen vanwege het bezoek van één van de journalisten van het Urkerland (er verschijnt een atikelen in deze krant over de voortgang van de UK 12) - het tussenwaterschot eindelijk kunnen zagen en geplaatst om te passen. Het staat er heel goed in. Volgende week gaan we er nog eens kritisch naar kijken waarna we het definitief bevestigen.
Cor en Ger waren ook van de partij. Eindresultaat van de afgelopen week is dat we vier liggers (1, 2, 3 en 5 (deze laatste bestaat uit twee delen), zitter 4 en 5 hebben kunnen maken. Ligger 1 is bijna klaar, er moet alleen nog een klein stuk aan het uiteinde (bovengedeelte) vervangen worden. Marco heeft een voorstel gedaan dat dit door een stagiaire van de meubelschool gedaan gaat worden. Prima idee. Daarmee is Stuurboords kant op zitter 1, twee dekenpoten en de zwaardbolder, helemaal compleet. Aan Bakboordskant moeten nog 5 staanders en 5 zitters gemaakt worden. Op het vlak moeten nog ligger 4 en 5 plus de overloop gemaakt worden. Afgelopen woensdag hebben Ger en Henk de gehele dag gewerkt aan het verwijderen van de resterende delen van de deken en het middelste waterschot. Dat was overduidelijk een rotklus. Vooral het met hydraulische apparatuur uittrekken van de pennen in het voorste waterschot was een langdurig en vermoeiend karwei. Bij het opruimen hebben we ook al het nieuwe weer in de Borax gezet, dit gaat verrotting van het hout tegen.
Het werkt heerlijk, zeker ook samen met anderen. Zitter nr. 5 aan Bakboord is gemaakt en de 1e dekenpoot nr. 5 half af. |
bakboord. Na zorgvuldig pas maken hebben we hem definitief kunnen bevestigen! We hebben de zitter redelijk goed op zitter 4 aan bakboord tegenover kunnen stellen en richten. Ook is hij geschaafd en geschuurd in de lijn van de andere spanten. Vervolgens wilden we met de staanders van ligger 3 aan de slag, maar na een lang proces van mallen maken en een gevecht met de ‘gekregen’ tacker (deze hebben we na een grondige analyse gepromoveerd tot de afvalbak), hebben we beide staanders af moeten keuren. Het zijn de eerste staanders die we zelf hebben gemaakt en ze blijken nu veel de dun te zijn. Harold heeft ons geleerd om dan zelf te kiezen voor verbetering van de bestaande situatie. Dat willen we dan ook gaan doen. De staanders waren goede kopieën, maar we maken ze nu op de dikte die de andere staanders ook hebben: 15x15.